Ostatnie artykuły

Wspólnoty i Kręgi



Świadectwa





Lubię To!




Deuterokatechumenat


DEUTEROKATECHUMEAT - co to jest?

- nawiązuje do starochrześcijańskiego katechumenatu, który był okresem przygotowania dorosłych ludzi do chrztu i trwał kilka lat; w Ruchu Światło-Życie chodzi jednak o formację ludzi już ochrzczonych dlatego nazwany jest deutero-katechumenatem, tzn. wtórnym, powtórzonym katechumenatem; ma on prowadzić do odkrycia pełni życia płynącego z sakramentów;

- to czas dorastania we wspólnocie do bycia dojrzałym chrześcijaninem, czyli takim, który potrafi nim być w każdej sytuacji i który zdobywa innych dla Chrystusa. Nikt bowiem nie rodzi się chrześcijaninem, ale ciągle się nim staje;

RUCH ŚWIATŁO-ŻYCIE, CZYLI O MOŻLIWOŚCI KATECHUMENATU DZISIAJ

(fragment)

Ojciec Święty w „Novo millennio ineunte” stwierdził, że wszelka działalność duszpasterska Kościoła winna być wpisana w perspektywę świętości. Uważa, że prowadzenie do świętości jest szczególnie pilnym zadaniem duszpasterskim[1]. Kościół przez wiele wieków wypracował metody, które pomagały człowiekowi wierzącemu wejść na drogę zjednoczenia z Bogiem. Swoistą metodą wprowadzanie ludzi w chrześcijańską rzeczywistość jest katechumenat. Instytucja katechumenatu została w Kościele formalnie przywrócona. Mówi o tym dokument „Ordo initiationis christianae adultorum”[2]. Ten właśnie dokument stał się dla Ojca F. Blachnickiego inspiracją i światłem dla kształtowania formacji w Ruchu w taki sposób aby stała się swoistą pedagogią świętości, czyli „pedagogią Nowego Człowieka”.

 

U podstaw wychowania chrześcijańskiego jest osobowe spotkanie i zjednoczenie z Jezusem Chrystusem. Jest to pierwszy etap wychowania, polegający na doprowadzeniu człowieka do partycypacji w życiu Chrystusa w Duchu Świętym, od którego uzależniony jest przebieg dalszego procesu wychowania chrześcijańskiego. Fundamentem jest więc Jezus Chrystus, przyjęty aktem osobowej wiary. Ten etap wychowania łączy się ściśle z pojęciem ewangelizacji. Jej celem jest właśnie wezwanie do osobowej wiary i doprowadzenie do osobistego przyjęcia Jezusa Chrystusa jako Pana i Zbawiciela. Widzimy tak pojętą ewangelizację jako etap początkowy w całym systemie formacyjnym Ruchu. Dokonuje się ona w czasie rekolekcji ewangelizacyjnych, otwartych lub zamkniętych, wzgl. poprzez ewangelizację indywidualną i zawsze kończy się wezwaniem do decyzji przystąpienia do wspólnoty tych, którzy pragną razem wzrastać jako grupa uczniów Chrystusa, wzajemnie wspierać się na tej drodze, umacniać przez lekturę Słowa Bożego i modlitwę. Jest to czas tzw. postewangelizacji, który polega na pogłębieniu i utrwaleniu owoców ewangelizacji. W ten sposób rozpoczyna się droga prowadząca do deuterokatechumenatu, na której człowiek dojrzewa w oparciu o pierwszą fundamentalną decyzję oddania swego życia Chrystusowi.

Droga deuterokatechumenatu rozpoczyna się zatem od przeżycia zamkniętych, piętnastodniowych rekolekcji Oazy Nowego Życia I stopnia[3]. Przeżycie oazy jest niezastąpionym elementem formacyjnym w Ruchu, gdyż tu dokonuje się przeżyciowe i doświadczalne wprowadzenie w duchowość członka Ruchu. Pierwsze cztery dni oazy, których tematyka jest ewangelizacyjna. gdyż nawiązuje się w nich do czterech podstawowych prawd Ewangelii, wiąże się z Tajemnicą Wcielenia i z pierwszym cyklem radosnych tajemnic różańca. Od piątego dnia oazy, na tle biblijnego wydarzenia chrztu Pana w Jordanie, wprowadza się postać Chrystusa – Sługi Jahwe. Od tego dnia zaczyna się cykl tzw. katechumenalny, czyli wprowadzenie w doświadczenie przemiany człowieka cielesnego w duchowego, przez zjednoczenie z drogą Chrystusowego posłuszeństwa, prowadzącą przez krzyż do chwały zmartwychwstania. W tej dynamice ważny jest dzień dziesiąty, w którym rozważana jest tajemnica Ukrzyżowania, połączona z przeżywaniem Wigilii Paschalnej. Następuje tu odnowa przyrzeczeń chrzcielnych, gdyż chrzest domaga się ciągłej aktualizacji osobowego spotkania z Chrystusem. Na tym w istocie polega odnowa chrztu, do której Kościół wzywa, zwłaszcza w Wigilię Paschalną. Te wydarzenia zamykają wstępny cykl katechumenalny oazy. Ostatnie pięć dni skoncentrowanych jest wokół osoby i działania Ducha Świętego. Chodzi o to, aby nowe życie w Duchu Świetym z jego owocami stało się konkretnym i doświadczonym przeżyciem, które uczestnicy wyniosą z oazy, a które będzie inspirowało ich dalsze wysiłki w kierunku stawania się „nowym człowiekiem”.

Oaza Nowego Życia I stopnia rozpoczyna systematyczną formację deuterokatechumenalną, której celem jest wdrożenie do pewnych postaw, poprzez które wyraża się dojrzała wiara chrześcijanina. Są nimi: życie Słowem Bożym, modlitwa, metanoia, życie sakramentalne, świadectwo, diakonia we wspólnocie[4]. Wdrożenie do tych sześciu postaw rozpoczyna się już na oazie. Jeżeli owocem oazy będzie u uczestników pragnienie dalszej formacji i postanowienie włączenia się do grupy formacyjnej, to tym samym cel tego etapu będzie osiągnięty. Decyzja włączenie się do grupy deuterokatechumenalnej wiąże się z nabożeństwem przyjęcia do deuterokatechumenatu. Nabożeństwo to odpowiada temu momentowi, który w „Obrzędzie Chrześcijańskiego Wtajemniczenia Dorosłych” odpowiada obrzędowi uczynienia kogoś katechumenem.

Po oazie Nowego Życia I stopnia następuje pierwszy rok systematycznej formacji deuterokatechumenalnej. Dokonuje się to w dynamice cotygodniowych spotkań biblijnych, na Eucharystii i na dniach wspólnoty. Pierwsze spotkania mają za danie utrwalić i pogłębić treści przeżywane na oazie. Kolejny etap związany jest z przeżywaniem „Dziesięciu Kroków ku Dojrzałości Chrześcijańskiej”, zawierający„Drogowskazy Nowego Człowieka”, które to streszczają w dziesięciu punktach zasady życia chrześcijańskiego. Wyznaczają one także program formacyjny, który katechumeni powinni dobrze poznać i wejść na drogę jego realizacji w codziennym życiu.

Według OCWD formacja katechumenów wspomagana i realizowana przez Kościół zawiera pewne elementy. Są nimi:

instructiones – pouczenia katechezy

celebrationes Verbi Dei – celebracja Słowa Bożego

exorcismi minores – egzorcyzmy mniejsze

benedictiones – błogosławieństwa

ritus – obrzędy

 

Odpowiednikiem instructiones są rozmowy ewangeliczne, których celem jest nie tylko przekazywanie doktryny chrześcijańskiej, ale także pogłębianie życia duchowego, pobudzanie do działalności apostolskiej i kształtowanie całego życia według ducha Chrystusa. Nie chodzi tu więc o formację jednostronną intelektualną, ale o inicjację do wewnętrznego uczestnictwa w misteriach zbawienia i do życia we wspólnocie. Celebracje Słowa Bożego pogłębiają natomiast naukę przekazywaną w czasie rozmów ewangelicznych. Pomagają także we wdrażaniu do życia modlitwy i do liturgii. Mają  charakter podsumowujący i zamykający formację na poszczególnym „Kroku” . Formą żywego kontaktu ze Słowem Bożym jest takżecotygodniowe przygotowanie niedzielnej liturgii Słowa, do której są zobowiązani członkowie deuterokatechumenatu. Owo przygotowanie do liturgii Słowa stanowi permanentny element ich formacji.

Egzorcyzmy mniejsze, których wzory podane są w OCWD, mają swoje przeniesienie w modlitwie o charakterze wstawienniczym, której celem jest wsparcie katechumena w jego trudnościach, duchowej walce i zmaganiach. Modlitwy te mają miejsce w ramach celebracji Słowa Bożego, ale także w czasie spotkań formacyjnych oraz sprawowane są również prywatnie wobec pojedynczych osób. W tych samych okolicznościach praktykuje się udzielanie błogosławieństw, których formuły znajdujemy w OCWD.

W ramach programu deuterokatechumenalnego nawiązuje się również do innych obrzędów specjalnych związanych zasadniczo z okresem „oczyszczenia i oświecenia”. Są to przede wszystkim skrutynia, obrzędy przekazania symbolu wiary, Modlitwy Pańskiej, nadanie imienia chrześcijańskiego i „Effeta”.

Tak wygląda dynamika pierwszego roku deuterokatechumenatu. Zasadę koncentracji tego etapu można wyrazić posługując się trzema pojęciami: Słowo Boże, Liturgia, Wspólnota. Wspólną ideą natomiast jest spotkanie zbawcze z Jezusem Chrystusem w Duchu Św. W związku z tym specyfikę poszczególnych etapów formacyjnych „nowego człowieka” można ująć jako:

spotkanie z Chrystusem w Słowie

spotkanie z Chrystusem w Sakramencie

spotkanie z Chrystusem we Wspólnocie.

 

Rzeczywistość tę wyrażamy posługując się grecko-biblijnymi słowami: martyria, leiturgia, diakonia, a słowem wiążącym te elementy jest koinonia, gdyż Słowo, liturgia i służba prowadzą do powstania i wzrostu wspólnoty – koinonii.

Kolejny etap formacji otwiera Oaza Nowego Życia II stopnia, która łączy się ściśle z pojęciem leiturgia, gdyż jej celem szczególnym jest pogłębiona inicjacja liturgiczna, obejmująca w myśl soborowej konstytucji o liturgii całościową inicjację sakramentalną. Pojęcie liturgii rozumiane jest jako sprawowanie misterium Kościoła w znakach sakramentalnych, a nie jest zawężane tylko do sprawowania kultu.Przeżycie Oazy II stopnia jest więc wprowadzeniem w formację liturgiczną w oparciu o Tajemnicę Paschalną Chrystusa, biblijnie ugruntowaną na tle Księgi Wyjścia. Chodzi o to aby liturgię ukazać uczestnikom w perspektywie dziejów zbawienia, zawartych w Objawieniu Starego i Nowego Testamentu. W Księdze Wyjścia ukazane są wielkie zręby Bożego planu zbawienia, a Lud Boży, Lud Przymierza występuje jako podmiot dialogu z Bogiem. Wydarzenie przedstawione w tej Księdze ma charakter typiczny, tzn. jest typem historii Ludu Bożego Nowego Przymierza, która może być nazwana „Nowym Wyjściem” (Nowy Exodus). Program oazy poprzez wprowadzenie idei przewodniej, którą wyznacza pojęcia „exodus”, przeżywane jest jeszcze w specjalnym aspekcie. podstawowym założeniem jest przyjęcie sensu typicznego wydarzenia opisanego w Księdze Wyjścia, a nie sensu dosłownego. Jest ono zapowiedzią drugiego Wyjścia, które przepowiadają prorocy w niewoli babilońskiej oraz trzeciego Wyjścia zrealizowanego w życiu i dziele zbawczym Jezusa Chrystusa. Ono z kolei otwiera drogę do kolejnego Wyjścia realizowanego w życiu Kościoła i w życiu każdego wierzącego chrześcijanina. Ksiądz F. Blachnicki ukazując biblijne podstawy inicjacji liturgicznej nawiązuje do KL 5-9, gdzie czytamy, że dzieło zbawienia i kultu, zapowiedziane i zrealizowane w Chrystusie ma być z woli Chrystusa kontynuowane przez Kościół. W tym celu Chrystus przekazuje swe posłannictwo apostołom. Apostołowie wykonują swoje posłannictwo przez przepowiadanie Dobrej Nowiny, skoncentrowanej wokół prawdy o tajemnicy paschalnej oraz przez sprawowanie ofiary eucharystycznej i sakramentów. Człowiek wierzący przyjmując przez wiarę prawdę o zbawczej śmierci i zmartwychwstaniu staje się zwłaszcza przez sakramenty inicjacji uczestnikiem tajemnicy paschalnej, której działanie w ten sposób przedłuża się aż do ponownego przyjścia Chrystusa. Sprawowana liturgia jest zapowiedzią udziału w Liturgii Niebieskiego Jeruzalem, a znaki liturgiczne już w obecnym życiu są zadatkiem ostatecznej przemiany naszego człowieczeństwa na wzór Chrystusa[5]. Założeniem metodycznym oazy jest koncentracja wszystkich przeżyć wokół jednego tematu wprowadzanego do świadomości uczestników, nie tylko po to by przekazać wiedzę na dany temat, ale przede wszystkim aby dokonało się prawdziwe wprowadzenie osoby w wyżej opisaną rzeczywistość. Realizacja powyższego założenia metodycznego w formacji Oazy II stopnia przyczynia się do realizacji tego, co w chrześcijańskiej inicjacji jest momentem kluczowym, a mianowicieprzeżywanie swego życia w wielowymiarowej perspektywie jako dziś wszczepione w misterium zbawcze Jezusa Chrystusa, zakotwiczone w  przeszłości historii zbawienia i skierowane ku przyszłości eschatologicznego wypełnienia. Celem tego etapu formacji jest wprowadzenie uczestnika w przeżywanie życia w takiej perspektywie.

Po Oazie Nowego Życia II stopnia następuje drugi rok formacji deuterokatechumenalnej. Celem tego etapu jest wprowadzenie w rytm życia określonego przez Misterium Paschalne. Kulminacyjnym momentem tego etapu jestprzeżycie Triduum Paschalnego w formie oazy rekolekcyjnej, a istotnym jest tu moment odnowienia przyrzeczeń chrztu świętego.

Po Triduum Paschalnym rozpoczyna się etap formacji, który w OCWD odpowiada okresowi mystagogii. Okres mystagogii w porządku katechumenatu występuje po przyjęciu sakramentów inicjacji chrześcijańskiej i pokrywa się z okresem wielkanocnym w roku liturgicznym. W tym czasie neofici poprzez uczestnictwo w Eucharystii, rozważanie Ewangelii i praktykę chrześcijańskiej miłości byli wprowadzani w życie konkretnej wspólnoty chrześcijan. Doświadczając tej wspólnoty uczą się głęboko przeżywać misterium Kościoła-wspólnoty.

Oaza III stopnia w systemie formacji deuterokatechumenalnej odpowiada okresowi mystagogii przeżywanemu w formie rekolekcyjnej. Założeniem programu Oazy III stopnia jest umożliwienie przeżycia tajemnicy Kościoła-wspólnoty. Mówiąc o przeżyciu Kościoła ks. F. Blachnicki miał szczególnie na uwadze aktualizację relacji całej osoby ludzkiej, w jakie ona wchodzi do innych osób. Rzeczywistość ta może nastąpić wówczas, gdy zaistnieje najpierw relacja między człowiekiem a Bogiem. Stąd celem formacyjnym tego etapu jest wprowadzenie do przeżycia comunii w wymiarze wertykalnym i horyzontalnym. Cel Oazy III stopnia wskazuje na jej organiczną łączność z poprzednimi etapami formacji, które stawiały w centrum osobowe zjednoczenie z Chrystusem w Duchu Św., dokonujące się przez Słowo i sakrament w dialogu z drugim człowiekiem. Drogę do odkrywania tajemnicy Kościoła można odnaleźć w starochrześcijańskiej formule Eclesia Mater - Mater Eclesiae. Formuła ta wskazuje na Maryję, która jest typem Kościoła ze względu na osobową relację całkowitego oddania Chrystusowi – co stanowi istotę Kościoła żywego. Idea Maryjna jest więc na oazie III stopnia istotnym elementem formacyjnym.

Drugi znak, wokół którego koncentruje się na Oazie III stopnia przeżywanie Kościoła to znak świątyni. Nawiązuje się tu do biblijnej teologii świątyni, która znalazła swój wyraz w tekstach liturgicznych na poświęcenie i rocznicę poświęcenia kościoła. Ten element programu łączy się z wyprawami do różnych kościołów, w których sprawowana jest Eucharystia i Liturgia Godzin. Kolejnym znakiem jest „znak Piotra” – opoki, na której Chrystus zbudował swój Kościół. Odkrywany jest w trojaki sposób: przez pielgrzymkę do miejsc związanych z jego pobytem (jeżeli oaza odbywa się w Rzymie), przez Stolicę Piotrową, trwającą w jego następcach i wreszcie przez żywą osobę Ojca Św.. Szczególnym miejscem spotkania z tajemnicą Kościoła objawiającą się w Piotrze są msze święte „mystagogiczne” z niedziel wielkanocnych roku A, gdzie czyta się pierwszy list świętego Piotra i fragmenty z Dziejów Apostolskich, opisujących jego apostolską działalność. Codzienne zdobywanie doświadczenia wspólnoty eklezjalnej, połączone z modlitewną refleksją nad życiem tej wspólnoty wiąże się ze spotkaniem biblijnym w małej grupie. Tamała grupa stanowi czwarty znak koncentrujący w oazie przeżycie tajemnicy Kościoła. Wreszcie piątym znakiem są spotkania ze wspólnotami żywego Kościoła naszych czasów.

Po przeżyciu Oazy III stopnia w kolejnym roku formacji droga ucznia Chrystusa kontynuowana jest w cotygodniowych spotkaniach, których tematyka stanowipogłębienie świadomości eklezjologicznej. W okresie zimowym stwarza się możliwość przeżycia specjalistycznych oaz o charakterze mystagogicznym, w czasie których uczestnicy mogą podjąć decyzję swojej służby we wspólnocie Kościoła lokalnego, w oparciu o rozpoznany charyzmat. Zakończeniem tej formacji jest Triduum Pentekostalne, w czasie którego następuje udzielenie misji i błogosławieństwa tym, którzy podjęli służbę animatora lub inną diakonię.W ten sposób zostaje zamknięty cykl formacji deuterokatechumenalnej opartej na schemacie OCWD.

Opisana wyżej formacja zmierza w istocie do osobistej bliskiej więzi z Jezusem Chrystusem we wspólnocie Kościoła.[6]. Członkowie ruchu praktykują więc codzienne oddanie się Niepokalanej Matce Kościoła i Chrystusowi Słudze. Zgodnie ze zwyczajem wyniesionym z oazy pozostają wierni praktyce„Namiotu Spotkania”, czyli osobistej modlitwie. Wyrazem ich uczestnictwa w życiu Kościoła jest udział w modlitwie liturgicznej Kościoła. O ile jest możliwe odmawiają we wspólnocie jutrznię i nieszpory. Starają się także umacniać swoją więź z Chrystusem i braćmi, uczestnicząc w sposób pełny w Eucharystii, w miarę możliwości także w dni powszednie. Do wymagań życia wewnętrznego należy także codzienna modlitewna lektura Pisma Św. jako Słowa Życia, a także osobiste studium i różne formy wspólnotowego czytania Biblii. Poleca się też stałe pogłębianie wiedzy religijnej przez studium pism Ojców Kościoła i dokumentów magisterium Kościoła, literatury i prasy religijnej, a także różne formy studiów dostępnych dla świeckich, pogłębiających wiedzę i formację. Istotną praktyką życia wewnętrznego jest także systematyczne korzystanie z Sakramentu Pojednania, kierownictwa duchowego, a także ważna praktyka codzienna, tzw. „duchowego oddychania”. Wyrazem „nowej kultury” i nowego stylu życia, jakie przyjmuje członek ruchu, a także wyrazem odpowiedzialności za ludzi zagrożonych nałogami i miłości sprawdzającej się w gotowości składania dobrowolnych ofiar, jest całkowita abstynencja od alkoholu i tytoniu. Wymaganiem życia wewnętrznego jest także troska o prosty i skromny styl życia w duchu ewangelicznego ubóstwa. Dlatego stosownie do swych możliwości członkowie ruchu dzielą się tym co posiadają z potrzebującymi. Wreszcie warunkiem rozwoju wewnętrznego jest wierne uczestnictwo w formacji ruchuprzez coroczne uczestnictwo w oazie, bądź dla dopełnienia własnej formacji, bądź dla podjęcia w niej konkretnej służby. Ponadto w ciągu roku podstawową formą zaangażowania się w życie Ruchu jest regularne uczestnictwo w spotkaniach formacyjnych lub spotkaniach zespołu diakonii, która w atmosferze modlitwy i w konfrontacji ze Słowem Bożym kolegialnie podejmuje odpowiedzialność za różne odcinki życia Kościoła lokalnego. I wreszcie jesteśmy zobowiązani dopielęgnowania tzw. „charyzmatu spotkania” przez regularne uczestnictwo w dniach wspólnoty swojego rejonu i w oazach modlitwy. Gdy przebiega ona prawidłowo może stać się źródłem zdrowej i głębokiej duchowości. Troska o więź z Chrystusem, to troska prawdziwej formacji. Musi ona więc zmierzać do podjęcia określonych praktyk życia wewnętrznego i wspólnotowego

Widzimy, że ta opisana droga jest bardzo wymagająca. Formacja na niej może stać się prawdziwą pasją, choć nie przestanie być jedną z najtrudniejszych posług w Kościele. Od niej biorą początek – dobry lub zły – wszystkie inne posługi. Poziom i głębia formacji zawsze będą decydowały o poziomie i głębi posługi w Kościele.

Aleksandra Kulczyńska

XXVII Kongregacja Odpowiedzialnych Ruchu Światło-Życie

Częstochowa, 02.03.2002

Wygenerowano w sekund: 0.03
8,208,075 Unikalnych wizyt